મહાભારતની કથા છે. તે સમયે દ્વારકામાં સત્રાજિત નામના એક વ્યક્તિરહેતા હતા, તે સૂર્યભક્ત હતા. તેમની ભક્તિથી પ્રસન્ન થઈને સૂર્યદેવે તેમને શ્યામંતક નામનો ચમત્કારિક રત્ન આપ્યો હતો. આ રત્ન વિશે ખાસ વાત એ હતી કે તે દરરોજ વીસ તોલા સોનું આપતા હતા. રત્નને કારણે સત્રાજિત ઘણો ધનવાન બની ગયો હતો.
એક દિવસ શ્રી કૃષ્ણએ સત્રાજીતને કહ્યું કે જો તમે આ રત્ન તિજોરીમાં આપી દો તો અમને વહીવટ માટે પણ થોડા પૈસા મળી જશે.
શ્રીકૃષ્ણની વાત સાંભળીને સત્રાજીતે મણિ આપવાની ના પાડી દીધી. સત્રાજીતની વાત ન સાંભળતા શ્રી કૃષ્ણ ત્યાંથી પોતાના મહેલમાં પાછા ફર્યા.
પ્રસેનજિત સત્રાજીતનો ભાઈ હતો. પ્રસેનજીતે તેના ભાઈને કહ્યા વગર તેનું સ્યામંતક રત્ન લઈ લીધું. મણિ લઈને તે જંગલમાં શિકાર કરવા ગયા હતા. પ્રસેનજીતને જંગલમાં સિંહે મારી નાખ્યો અને ખાઈ ગયો. એ જ સ્યામંતક રત્ન પ્રસેનજિત પાસેથી પડ્યું.
અહીં સત્રાજીતે તેના ભાઈ અને મણિને જોયો ન હતો, તેથી તેમણે આખા દ્વારકામાં સમાચાર ફેલાવ્યા કે કૃષ્ણે મારું રત્ન ચોરી લીધું છે અને મારા ભાઈ પ્રસેનજીતને મારી નાખ્યો છે.
સત્રાજીતના કારણે દ્વારકામાં શ્રી કૃષ્ણની બદનામી થવા લાગી. બધા તેને ચોર અને ખૂની સમજવા લાગ્યા. જ્યારે આ તમામ આક્ષેપો ખોટા હતા. શ્રી કૃષ્ણએ વિચાર્યું કે આ કલંક દૂર કરવું પડશે. એમ વિચારીને તે મણિની શોધમાં જંગલ તરફ ગયો.
જંગલમાં શ્રી કૃષ્ણે સિંહના પંજાના નિશાન જોયા. થોડીવાર અહીં-તહીં જોયા પછી તેણે હાડકાંનો ઢગલો પણ જોયો. શ્રી કૃષ્ણ સમજી ગયા કે સિંહે પ્રસેનજીતને મારીને ખાઈ લીધો છે અને મણિ તેની નજીક ક્યાંક પડી ગયો હશે.
શ્રી કૃષ્ણ રત્ન શોધવા લાગ્યા. જ્યારે કેટલાક બાળકો નજીકની ગુફાની બહાર રત્ન સાથે રમતા હતા, ત્યારે શ્રી કૃષ્ણએ રત્નને જોયો. જામવંત એ ગુફામાં રહેતો હતો. શ્રી કૃષ્ણ ગુફામાં પહોંચ્યા. ગુફામાં શ્રી કૃષ્ણ અને જામવંત વચ્ચે યુદ્ધ થયું. જ્યારે શ્રી કૃષ્ણએ યુદ્ધ જીત્યું, ત્યારે જામવંતે તેમની પુત્રી જામવતીના લગ્ન શ્રી કૃષ્ણ સાથે કરાવ્યા અને સ્યામંતકા મણિને પણ આપ્યો. શ્રી કૃષ્ણએ તે રત્ન સત્રાજીતને આપ્યું હતું.
